Một nét xanh, cả nếp sống phương Nam: gốm Sông Bé

Ra đời ở đâu?

Đi về phía bắc từ trung tâm TP. Hồ Chí Minh là đến phố xá Bình Dương. Vùng đất có đất sét dẻo ven sông và củi đốt lò dồi dào này có những làng gốm như Lái Thiêu, Tân Phước Khánh, Chánh Nghĩa, nơi nghề gốm bén rễ khi thợ thủ công kế thừa kỹ thuật của những người thợ đến từ Trung Quốc. Có nhiều thuyết về thời điểm khởi đầu, nhưng được cho là phát triển mạnh từ cuối thế kỷ 19 đến đầu thế kỷ 20.

“Sông Bé” là tên của tỉnh Sông Bé, tồn tại ở vùng này từ năm 1976 đến đầu năm 1997. Ở Nhật Bản, đồ gốm gia dụng mộc mạc của vùng đất này được gọi trìu mến là gốm Sông Bé. Bình Dương đã trở thành một phần của TP. Hồ Chí Minh từ năm 2025, nhưng cái tên Sông Bé vẫn sống mãi trong tên gọi của dòng gốm.

Cách nhận biết và lựa chọn

Đặc trưng là nền men trắng dịu hơi ngả vàng, với những nét chàm lướt nhanh bằng bút lông, hay hoa, chim chỉ vẽ bằng vài nét. Vì vẽ tay nên độ dày nét và độ loang màu mỗi chiếc mỗi khác. Xếp những chiếc cùng hoa văn cạnh nhau rồi chọn chiếc có nét mình thích nhất là khoảnh khắc thật vui.

Hiện nay các cửa hàng bày bán cả sản phẩm mới kế thừa hoa văn xưa lẫn đồ cũ vài chục năm tuổi. Một số sản phẩm mới dùng được với lò vi sóng và máy rửa bát, nên có thể dùng đồ mới hằng ngày, còn đồ xưa để trưng bày hoặc dùng vào dịp đặc biệt.

Cách mua và mang về

Đĩa nhỏ, đĩa chấm phần lớn có giá phải chăng, hợp để mua nhiều. Khi chọn, hãy lấy ngón tay miết dọc vành để kiểm tra có sứt không, và lật lại xem đáy có bị cập kênh không. Khi mang về, nhờ cửa hàng gói giấy, rồi kẹp giữa quần áo đặt ở giữa vali. Xếp chồng ít chiếc thì sẽ ít bị vỡ hơn.